ESG FAQ
1. Co to jest raportowanie finansowe i niefinansowe?
Obok dotychczasowych obowiązków w zakresie raportowania finansowego Dyrektywą CRSD rozszerzono na szereg nowych podmiotów obowiązek raportowania danych niefinansowych w zakresie zrównoważonego rozwoju z trzech obszarów i go ustandaryzowano w europejskich standardach sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju (ESRS). Tymi obszarami są: środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny. Od 2024 r. Dyrektywa CRSD zastąpiła dotychczasową dyrektywę NFRD (ang. Non-Financial Reporting Directive) z 2014 r. w zakresie raportowania niefinansowego
2. Czym różni się raport ESG od raportu zrównoważonego rozwoju lub raportu niefinansowego?
Wszystkie te nazwy dotyczą tego samego raportu, choć obecnie odchodzi się od nazwy raport niefinansowy. Raport ESG w zakresie zrównoważonego rozwoju wskazuje na niefinansowe elementy działalności danego podmiotu, w trzech obszarach i jest sporządzany zgodnie ze standardami sprawozdawczości w zakresie zrównoważonego rozwoju - ESRS (ang. European sustainability reporting standards). Sporządzenie raportu ESG powinny poprzedzać działania przygotowawcze obejmujące m.in. badanie podwójnej istotności oraz wdrożenie strategii zrównoważonego rozwoju.
3. Od kiedy obowiązuje raportowanie ESG zgodnie z Dyrektywą CSRD?
Począwszy od sprawozdania za rok 2024 r. obowiązek sporządzenia raportów niefinansowych w zakresie zrównoważonego rozwoju obejmie największe podmioty działające na rynku regulowanym zatrudniające ponad 500 pracowników i osiągające określone kryteria finansowe. W kolejnych latach obowiązek ten będzie dotyczył kolejnych podmiotów.
4. Których podmiotów dotyczy raportowanie ESG?
Obowiązek raportowania ESG jest rozłożony w czasie i obejmuje:
FAZA 2 - obejmuje sporządzenie raportów za rok 2025 wszystkie duże jednostki (giełdowe i nie giełdowe), spełniające 2 z 3 kryteriów:
średnia liczba pracowników roku obrotowym > 250
suma bilansowa >25 mln EUR
przychody netto >50 mln EUR
FAZA 3 - obejmuje sporządzenie raportów za rok 2026
przez małe i średnie spółki z rynku regulowanego (MŚP) oraz inne
jednostki wskazane dyrektywie, z możliwością odłożenia zbierania danych i
raportowania odpowiednio do 2028 i 2029 r. spełniające 2 z 3 kryteriów:
średnia liczba pracowników roku obrotowym < 10
suma bilansowa <450 000 EUR
przychody netto <900 000 EUR
FAZA 4 - obejmuje sporządzenie raportów za rok 2028 przez podmioty spoza UE (pośrednio)
przychody netto w UE >150 mln EUR i spółka zależna w UE objęta zakresem CSRD, lub
przychody netto w UE >150 mln EUR i oddział w UE z rocznym przychodem netto > 10 mln EUR
Podmioty mikro giełdowe oraz MŚP nienotowane na rynku regulowanym UE, o ile nie są jednostką dominującą dużej grupy kapitałowej, nie mają obowiązku raportowania informacji o zrównoważonym rozwoju, jednakże mają taką możliwość. Sporządzenie takiego raportu może się okazać korzystne dla wielu jednostek – por. Dlaczego warto raportować ESG?
5. Dlaczego warto raportować ESG?
Część podmiotów funkcjonujących na rynku będzie zobowiązana do sporządzania raportów ESG wymogami prawa. Jednakże monitorowanie i ujawnianie kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem może okazać się ważne i korzystne ze względu na:
- przy poszukiwaniu finansowania na preferencyjnych warunkach od kredytodawców i inwestorów
- zarządzanie ryzykiem i lepsze wykorzystanie możliwości rozwoju biznesowego
- dbałość o markę i budowanie lojalności klientów
- budowanie lepszych relacji z interesariuszami poprzez rozumienie ich potrzeb oraz inwestorami budując transparentność i zaufanie do firmy
- budowanie przewagi konkurencyjnej oraz odporności na zdarzenia w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej
6. Dlaczego ESG dotyczy mojej spółki jeżeli nie spełniam powyższych kryteriów?
Spółki nie objęte bezpośrednio Dyrektywą CSRD nie mają obowiązku raportowania informacji o zrównoważonym rozwoju. Należy jednak pamiętać, że ich kontrahenci objęci taką koniecznością mogą wymagać od nich przekazywania pewnych informacji lub danych w zakresie ESG. Pomimo więc tego, że dana firma nie podlega bezpośrednio obowiązkowi raportowania ESG, prawidłowe zarządzanie kwestiami zrównoważonego rozwoju ESG może stać się warunkiem współpracy z określonymi podmiotami oraz może być korzystne biznesowo.
7. Czy nie mając obowiązku sporządzania raportów zgodnie z ESRS mogę taki raport przygotować?
Początkowo Dyrektywa CSRD przewidywała tylko jeden zestaw zasad sprawozdawczości określonej w ESRS, które dotyczyły podmiotów objętych obowiązkiem prawnym sporządzania takich raportów. Obecnie trwają prace nad opracowaniem niewiążących wytycznych zawierających podstawowe zasady raportowania ESG dedykowane dla małych i średnich przedsiębiorstw, które chciałyby sporządzić sprawozdanie zrównoważonego rozwoju na zasadzie dobrowolności. Dobrowolne ESRS dla małych i średnich przedsiębiorstw to VSME (ang. Voluntary Small Medium Enterprise – European Sustainability Reporting Standard). W porównaniu do ESRS standard VSME charakteryzuje dobrowolny charakter oraz uproszczona procedura.
8. Czy sama spółka własnym środkami może wdrożyć regulacje ESG w spółce?
Dyrektywa CSRD nadkłada na określone podmioty konieczność raportowania kwestii środowiskowych, pracowniczych, praw człowieka i korupcji w sposób zgodny ze standardami określonymi w ESRS (ang. European sustainability reporting standards). Oznacza to konieczność badania wielu aspektów działalności spółki m.in. w trakcie badania podwójnej istotności, opracowanie strategii zrównoważonego rozwoju, badanie śladu węglowego oraz innych aspektów działalności danego podmiotu. W praktyce oznacza to konieczność ustalenia jednostki nadzorującej przygotowanie całości raportu we współpracy z wszystkimi działami firmy dla stworzenia pełnej mapy organizacji, oceny szans i ryzyka oraz znajomości standardów raportowania. Ze względu na wysiłek organizacyjny z tym związany, klienci często decydują się na powierzenie tych zadań zewnętrznym podmiotom.
9. Czy wdrożenie ESG w spółce wymaga biegłego rewidenta?
Wdrożenie zasad zrównoważonego rozwoju w spółce nie wymaga zaangażowania biegłego rewidenta. Jednakże, zgodnie przepisami dyrektywy CSRD oraz projektem ustawy wdrażającej dyrektywę publikacja sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju będzie wymagała atestacji tej sprawozdawczości wydanej przez podmiot upoważniony do wydawania opinii z atestacji (biegłego rewidenta przeprowadzającego atestację sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju).
10. Jak długo trwa przygotowanie raportu ESG?
Okres przygotowania raportu ESG zależy od wielkości danego podmiotu i stopnia jego wewnętrznego przygotowania. Wpływ na proces wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju i jego raportowania ma np. wielkość podmiotu (grupy kapitałowej), charakter łańcucha wartości oraz fakt, czy w danym podmiocie zostały już wdrożone odpowiednie procesy i procedury. Sporządzenie samego raportu końcowego trwa do 2 miesięcy. Niemniej jednakże sporządzenie raportu jest ostatnim (poza atestacją) etapem w procesie wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju. Przygotowanie raportu poprzedza między innymi badanie podwójnej istotności, wywiady z zainteresowanymi stronami, identyfikacja istotnych obszarów do zaraportowania oraz zbieranie danych. Zatem cały ten proces, w zależności od wielkości podmiotu, stopnia rozwoju organizacji, wcześniejszego przygotowania trwa minimum 8 miesięcy.
11. Ile stron zawiera raport ESG?
Rozporządzenie ESRS definiuje zakres danych, które muszą być ujawnione przez spółkę. Wielkość raportu zależeć będzie od wielkości spółki i grupy kapitałowej, skomplikowania łańcucha wartości danego podmiotu, a przede wszystkim z zakresu ujawnień jakim podlega. Średnio raporty ESG zawierają od 100 do 150 stron prezentowanych treści.
12. Który dział w firmie ma wdrażać ESG?
Mapowanie ESG określane jest często jako prowadzenie badanie stanu spółki (ang. due diligence) w celu wyłonienia ryzyk i szans biznesowych w obszarze środowiska, pracowniczym oraz ładu korporacyjnego. Badanie ma na celu identyfikację ryzyk lub szans jej rozwoju (np. czy organizacja jest przygotowana na zmiany klimatu), wskazanie metod monitorowania i środków naprawczych, a w końcowym etapie przygotowanie raportu we wszystkich trzech filarach zrównoważonego rozwoju: środowiska, wymiaru społecznego i ładu korporacyjnego. Dlatego w zasadzie wszystkie działy w organizacji uczestniczą w tym procesie. W procesie tym winny aktywnie uczestniczyć organy spółki, które nie tylko odpowiadają za prawidłowe wdrożenie, ale posiadają niezbędną wiedzę pozwalającą na prawidłowe raportowanie.
13. Czy raport ESG składa się do jakiegoś rejestru?
Zgodnie z założeniami ustawy implementującej Dyrektywę CSRD raport ESG ma stanowić część corocznego Sprawozdania Zarządu z działalności spółki.
14. Po co nam ESG?
Dotychczas zarządzenie ryzykiem dotyczyło firm działających na szeroko pojętym rynku finansowym. One też pierwsze zostały objęte regulacjami ESG przewidzianych w Dyrektywie NFRD. Ze względu na wagę zagadnień, w szczególności związanych z równoważonym rozwojem w zakresie klimatu i ochrony środowiska, obowiązek ten rozszerzono na inne podmioty. Dzięki temu organizacje mają szansę na zidentyfikowanie szans i ryzyk innych niż finansowe, inwestorom i kontrahentom dawać pełniejszą informację o stanie danego podmiotu, a konsumentom – możliwość wyboru produktów czy usług takich firm, które podejmują świadome i odpowiedzialne działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.